Jesse Bos

Tijd

Tijd
Jesse Bos 2018-04-27

Is de tijd er altijd al geweest? In het begin van de vorige eeuw dacht iedereen nog dat tijd altijd hetzelfde bleef, het universum zou oneindig zijn, stabiel en homogeen.
Pas sinds 1965 zijn wetenschappers er van overtuigd geraakt dat ons heelal een begin had: de ‘Big Bang’. Cosmologie is daarmee een historische wetenschap geworden.

De tijd was er niet altijd. Tijd heeft een begin, en van af dat moment is er verandering geweest. Niets staat stil. Het begrip tijd is niet meer homogeen: tijd ontstaat met het heelal, een heelal van verandering, het heelal ontwikkelt zich vanuit verschillen ontstaan uit een gemeenschappelijke eenheid. Tijd is ontstaan in verandering.

Vanuit een enkel punt van samengepakte energie dijde het heelal in recordtijd uit: de zogenaamde Big Bang. Nog steeds is die uitdijing gaande. Energie is warmte en beweging, maar de uitdijende beweging betekent afkoeling. Daardoor klonterde energie op sommige plekken samen, als klontertjes in de afkoelende vla. Energie verdichtte op die plekken samen tot atomen, die een kern hebben met een bepaald gewicht, ofwel massa. Zo ontstond materie. Massa betekent zwaartekracht, een aantrekkingskracht die de samenklontering versterkt.

De ruimte veranderde, en met de ruimte ontrolde de tijd zich. Toen we nog dachten dat het universum eeuwig en oneindig was, geloofden we in een onveranderlijke tijdsdimensie. Dat gaf houvast. Alleen de mens zorgde voor veranderingen, het leek of de mens het universum zelf naar zijn hand kon zetten, de maakbare samenleving.

Nu weten we dat er een historie is die onze menselijke historie ver te boven gaat. Een historie waarin alles beweegt, alles in verandering is, en de aarde maar een heel klein onderdeel in een gigantisch heelal is.

Betekent dit dat we geen invloed meer hebben op onze eigen geschiedenis? Dat is ten dele waar. We hebben op veel zaken minder invloed dan we willen denken. Maar er zijn vele keuzes te maken voor het langer overleven van de menselijke soort. Dan moeten we wel bewuster keuzes maken, en ons realiseren wat we wel en wat we niet kunnen beïnvloeden. We moeten kennis verwerven om te begrijpen wat een bijzondere plek de aarde in het heelal is, en zuinig op die aarde zijn.

We kunnen oorlog voeren over de verdeling van de rijkdommen op aarde, zoals we vaak hebben gedaan, of een manier vinden die rijkdommen eerlijker te verdelen.
We kunnen de leefomstandigheden op aarde en de dampkring zodanig vergiftigen dat slechts weinig menselijk leven mogelijk blijft, of we zoeken naar manieren om onze leefomgeving gezond te houden.
Het is een keuze hoe we de energie die in het ontstaansproces van de aarde is opgeslagen in steenkolen, aardgas volop gebruiken, maar we moeten ons realiseren dat die voorraad eindig is. We kunnen ook proberen de energie van de zon te benutten, of de warmte die nog veel dieper in de aarde is opgeslagen gebruiken, in de hoop dat op die wijze onze bijzondere aarde in evenwicht blijft.

Ook als de mensheid zou uitsterven, blijft de natuur in stand, er ontstaat dan weer ruimte voor nieuwe soorten, die wel aangepast zijn aan de omstandigheden op aarde. Maar voor ons mensen is het dan te laat. Ooit, als de zon is uitgebrand, is het met al het leven op de aarde gedaan, ook dat moeten we erkennen. Niets is eeuwig. Zelfs de tijd niet.

Advertenties

Categorieën:Jesse Bos