Jesse Bos

Het Anthropoceen

Het Anthropoceen

Mijn fysiotherapeut vertelde me onlangs dat hij een bijzonder boek aan het lezen was. Het ging om het boek van Yuval Harari, Sapiens: A Brief History of Humankind. Hij was geschokt: mensen zijn vreselijk, oordeelde hij, sinds de mensheid er is hebben we bijna alle grote dieren vermoord, en de natuur kapot gemaakt! Hij was zo onder de indruk, dat hij al zijn collega’s er van overtuigde dat ze het boek ook moesten lezen.

Harari’s belangrijkste argument is dat de mens (Homo Sapiens, de wetende mens) de wereld is gaan domineren. Het is de mens gelukt samen te werken, zijn voorstellingsvermogen en fantasie is daarbij doorslaggevend voor zijn succes. Tegelijkertijd vraagt hij zich af of de mens daar nu echt zoveel gelukkiger van is geworden, en verwijt hij de mensheid zijn gruweldaden tegenover het dierenrijk.

Volgens verschillende wetenschappers leven we tegenwoordig in het Antropoceen.

Dat betekent dat we in een tijd leven waarin niet meer de aarde, of de natuur, het leven op aarde beheerst, maar de mens. Renee ten Bosch, de auteur van het boekje “Dwalen in het Antropoceen” stelt:
“De mens is een invasieve soort, die wereldwijd haar sporen nalaat.”
“In de Vruchtbare Sikkel – het gebied dat grofweg van het zuiden van het huidige Israël via een lus door Zuid-Anatolië naar Mesopotamië loopt – kapt hij wouden, gaat hij vee houden en bedrijft hij landbouw. Ook verlegt hij de loop van rivieren, roeit hij schadelijke dieren uit en bouwt hij huizen. Niet heel veel later zien we dezelfde ontwikkelingen in andere delen van de wereld:
China en India.” In Noordwest-Europa zou deze landbouwrevolutie, die ook bekend is als de neolithische revolutie, pas later doordringen. Rond 5300 voor Chr. vestigden zich de eerste boerenkolonisten uit Midden-Europa op de vruchtbare lössgronden in Zuid-Limburg.

Jesse Boss20180225 Column

Map of human Migrations (zie Wikimedia, Creative Commons Attribution-Share Alike 2.5 Generic license)

Steeds meer zouden mensen de omgeving naar hun hand zetten. Zo is een periode ontstaan waar “de mens een catastrofale geologische kracht “ is geworden (aldus Michel Serres, in Biogée, Éditions-dialogues.fr/Le Pommier, 2010).

Langzamerhand keert de wal het schip. Klimaatverandering slaat toe, grondstoffen schaarste ligt in het verschiet, overbevolking vraagt om nieuwe voedselstrategieën, groepen mensen dreigen steeds meer op drift te raken.
“Leven in het Antropoceen is begrijpen dat leven en aarde ten diepste met elkaar vervlochten zijn.” stelt Serres. Hij denkt dat we allemaal kunnen leren van degenen zonder een plek: zwervers, pelgrims, haveloze reizigers, mensen die slechts tijdelijk ergens wonen. Het gaat niet langer om waar we zijn, waar we vandaan komen of waar we naar toe gaan. We moeten begrijpen dat we op deze planeet gedoemd zijn tot zwerven.

Zouden migranten, die geleerd hebben wat het betekent huis en haard te verlaten op termijn juist aan het langste eind trekken?

By Jesse Boss februari2018

Categorieën:Jesse Bos

Getagd als: